CategoriesBài viết vĩ mô

Liquidity Trap

Nhìn về một mặt tích cực nào đó, Covid cũng có những yếu tố tích cực nhất định như: Làm mọi người dành nhiều thời gian hơn cho gia đình mình và đôi khi có nhiều thời gian hơn để phát triển bản thân, …… Hôm nay để phát triển bản thân thì ôn lại một kiến thức không mới, cũng không cũ và vẫn còn không ít tranh cãi ….. Bẫy thanh khoản [Liquidity Trap].

Để dễ hình dung chúng ta có thể hiểu rằng khi một nền kinh tế đứng trước sự suy giảm về tăng trưởng thì Ngân hàng trung ương (NHTW) sẽ kích thích tăng trưởng trở lại bằng việc thực hiện chính sách tiền tệ nới nỏng. Hành động có thể nhìn thấy rõ ràng nhất là hạ nhanh các lãi suất chính sách, bơm tiền qua các nghiệp vụ OMO, như cách mà FED, BOJ, ECB,…. đang làm miệt mài trong hai tuần vừa qua. Hay đôi khi là công cụ có phần cứng răn hơn như giảm tỷ lệ dữ trữ bắt buộc, cách mà PBOC – NHTW Trung Quốc đang thực hiện và cả FED cũng phải làm.

Tuy nhiên có những thời điểm giống như năm 2008 hay như thời điểm hiện tại, việc lãi suất danh nghĩa duy trì ở mức quanh 0% cộng với kỳ vọng lạm phát ở mức thấp đã khiến “tiền mặt” trở thành một công cụ tài chính hấp dẫn nhất. Do vậy mọi cố gắng của ngân hàng trung ương trong việc nới lỏng chính sách tiền tệ để kích thích đầu tư và tiêu dùng đều không có tác dụng. Lượng tiền bơm thêm vào hệ thống tài chính sẽ nằm yên trong các tài khoản ngân hàng thay vì được đưa ra nền kinh tế. Tệ hại hơn nữa, một số nhà đầu tư có thể sẽ chuyển số tiền này ra nước ngoài để mua tài sản tài chính với lợi tức cao hơn, càng làm chậm quá trình mở rộng tín dụng trong nước mà các NHTW cố gắng đạt được. Hay nói ngắn gọn lại, chính sách tiền tệ thông thường trở lên mất tác dụng.

Đây là điều mà chính chủ tịch Fed, Jerome Powell luôn ám chỉ trong mỗi phát biểu của mình cách đây cả nửa năm, nhưng dường như tổng thống Trump chưa bao giờ quan tâm đến điều đó. Thứ vị tổng thống này quan tâm chỉ là gây sức ép để yêu cầu Fed phải “tung hết những cú đánh cuối cùng” với tham vọng gây dựng một nước Mỹ vĩ đại trở lại. Hiện tại có lẽ hơn ai hết, Trump hiểu rằng việc cùng Fed xử lý “bóng ma” mang tên bẫy thanh khoản ngay lúc này mới là thứ vị lãnh đạo này cần tập trung.

Nếu nhìn những gì đang diễn ra chúng ta có thể thấy rằng ngoài Mỹ thì Châu Âu, Nhật Bản, Thụy Điển, Thụy Sỹ,… và hàng loạt nền kinh tế khác cũng đang phải đối mặt với tình trạng bẫy thanh khoản tương tự. Lãi suất của EU hiện tại đang duy trì tại mức 0%, Nhật Bản -0.1%, trong khi đó Thụy Sĩ đã xuống tới -0.75% nhưng nền kinh tế vẫn tăng trưởng chậm. Hình ảnh về “một thập kỷ mất mát” bây giờ đã không còn là của riêng nước Nhật.

Quốc gia Lãi suất hiện tại Lãi suất gần nhất Đơn vị
United Kingdom 0.1 0.25 %
United States 0 1 %
Euro Area 0 0 %
Japan -0.1 -0.1 %
Denmark -0.75 -0.75 %
Switzerland -0.75 -0.75 %

Tại Việt Nam có một số quan điểm cho rằng NHTW cũng sẽ phải đối mặt với tình trạng bẫy thanh khoản nếu tiếp tục hạ lãi suất để kích thích nền kinh tế đối phó với Covid-19. Đây cũng là điều dễ hiểu khi các công cụ chính sách tiền tệ của Việt Nam không còn nhiều dung lượng để tác động vào nền kinh tế và vốn dĩ một mình chính sách tiền tệ cũng thể mang lại hiểu quả trong tình huống sốc tổng cung như hiện tại.

Vậy đâu là bài toán để xử lý vấn đề bẫy thanh khoản? Đến thời điểm hiện tại lời giải cho câu hỏi này vẫn còn chưa rõ ràng. Biện pháp mà chính Mỹ và EU thực hiện trong giai đoạn khủng hoảng 2007-2008 là tung gói nới nỏng định lương (QE) song song với đó là các gói cứu trợ tài khóa. Họ Coppy lại cách mà Nhật Bản đã từng làm vào những năm 90 khi nền kinh tế nước này mắc bẫy thanh khoản và bước vào “thập kỷ mất mát”.

Thực tế đã cho thấy năm 2002 nền kinh tế Nhật Bản cuối cùng cũng đã thoát khỏi ám ảnh “thập kỷ mất mát” nhờ những biện pháp phía trên. Nền kinh tế Mỹ cũng đã phục hồi rõ nét từ khủng hoảng năm 2008 sau 3 gói QE và hàng loạt gói cứu trợ tài khóa mạnh tay. Châu Âu cũng mạnh mẽ vượt qua được hàng loạt những nguy cơ về khủng tài chính toàn cầu, khủng hoảng nợ và Brexit,…

Tuy nhiên chính vì việc “tổng lực kết hợp tất cả các chính sách trong một” để cứu vớt nền kinh tế đã làm cho các câu hỏi trở lên khó trả lời. Liệu rằng động lực phục hồi kinh tế là từ chính các gói nới nỏng định lượng (QE) hay từ những gói cứu trợ tài khóa mạnh tay mà chính phủ các nước tung ra? Liệu rằng QE có để lại những bong bóng tài sản toàn cầu ở phía sau và sớm muộn gì cũng sẽ là mầm mống cho một cuộc khủng hoảng khác? Và liệu rằng ở thời điểm hiện tại, “liều thuôc” cũ có còn tác dụng với nền kinh tế thế giới?

5 4 votes
Article Rating

Published by Trần Ngọc Báu

Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments
error: Nội dung đã được bảo vệ!
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x