Năm 1907, hệ thống ngân hàng Mỹ chìm vào một cuộc khủng hoảng khi hàng loạt vụ bank-runs xảy ra. Cuộc khủng hoảng mà sau này được nhắc đến với cái tên “Panic of 1907”, là điển hình của một liquidity crisis trong một hệ thống fractional reserve banking. Chỉ đến khi J.P. Morgan, chủ của ngân hàng lớn nhất lúc bấy giờ đứng ra điều phối một cuộc bailout cho các ngân hàng và công ty chứng khoán đang trên bờ vực phá sản, cuộc khủng hoảng mới lắng xuống.

Chính cuộc khủng hoảng 1907 đã dẫn đến sự hình thành của Federal Reserve System (Fed) khi giới ngân hàng và policy makers nhận ra rằng chỉ một cơ quan nhà nước với quyền lực và tiềm lực đủ mạnh mới đảm bảo được sự ổn định của hệ thống ngân hàng, huyết mạch của nền kinh tế. Nước Mỹ không thể trông chờ vào những cuộc bailout do private sector khởi xướng như năm 1907, đơn giản vì không phải lúc nào cũng có một người giỏi và có uy tín như J.P. Morgan để có thể nhốt 120 bankers trong thư viện của mình cho đến khi mọi người đồng ý với kế hoạch bailout.

Đúng 100 năm sau, năm 2007, Mỹ lại bước vào một cuộc khủng hoảng tài chính mới. Bắt đầu với một cuộc khủng hoảng tín dụng địa ốc dưới chuẩn (subprime mortgage) mà đa số cho là quá nhỏ để có thể ảnh hưởng đến Wall street (ước tính ban đầu số lỗ từ subprime mortgage chỉ khoảng $70-80b), toàn bộ giới tài chính thế giới đã sững sờ khi vào trung tuần tháng 8/2007 thị trường liên ngân hàng đóng băng hoàn toàn. Libor-OIS và Ted spread, những chỉ số của mức độ rủi ro của các ngân hàng, bỗng chốc tăng vọt lên 5-7 lần so với bình thường. Dường như credit risk của các tổ chức tài chính bị tích tụ trong cả thập kỷ trước đó bất ngờ bùng phát.

Ngay tức thì Fed, ECB và một vài ngân hàng trung ương lớn trên thế giới đã hành động đúng như J.P Morgan đã chỉ ra 100 năm trước: bơm liquidity khẩn cấp cho hệ thống ngân hàng. Không dừng ở đó, Fed bắt đầu cắt lãi suất cơ bản mặc dù kinh tế Mỹ vẫn tăng trưởng tốt và nguy cơ lạm phát còn rất cao. Cho đến tận tháng 6/2008 vẫn còn nhiều ý kiến phản đối Fed cắt lãi suất, thậm chí ngay trong nội bộ Fed. Tuy nhiên ở thời điểm này nhìn ngược về quá khứ, không còn ai chê trách quyết định cắt lãi suất preemptive của Fed trong nửa cuối 2007 nữa.

Và bây giờ sau 13 năm, trong khi chúng ta đang say giấc thì những cái đầu bạc của Fed đã phải rút gần hết kho vũ khí của mình để ra quyết định mang tính lịch sử. Lúc đó không ai hiểu nổi tại sao Fed lại có những hành động quyết liệt như vậy, phải chăng có điều gì đó ở con Virut sẽ ảnh hưởng đến nền kinh tế Mỹ và làm Fed sợ hãi như vậy? Chưa đầy 24h sau đó thì thị trường cũng dần hiểu rõ hơn điều gì đang xảy ra khi hàng loạt quỹ trái phiếu cạn thanh khoản, gặp thua lỗ khổng lồ và đứng bên bờ vực sụp đổ.

Những gì đang xảy ra của năm 2007 và hình ảnh Lehman Brother lại một lần nữa ám ảnh kinh tế thế giới. Mới chỉ cách đây nửa tháng không ai nghĩ rằng một con Virut ở bên kia địa cầu lại có thể kích hoạt cả một quả bom hạt nhân trong thị trường tài chính Mỹ. Nhưng bây giờ thì mọi chuyện đã khác, Fed và các ngân hàng trung ương lớn đang miệt mài tìm mọi cách để cung cấp liquidity ra thị trường. Hơn ai hết, họ biết một số thành phần ngoài kia cần liquidity còn hơn cả chúng ta cần máu.

Với thị trường Việt Nam, một điều khó tránh khỏi là dòng tiền ngoại sẽ còn tiếp tục bị rút ra ồ ạt. Không phải mấy anh tây lông thấy Việt Nam hết hấp dẫn hay sợ Covid-19 sẽ làm tệ liệt kinh tế nước nhà. Mà là họ bắt buộc phải làm vậy, họ cần những đồng bạc màu xanh để cứu chính mình khi cần thiết. Vậy cho nên đừng lấy PE ra để nói đã hấp dẫn hay chưa, cũng lấy đừng lấy Covid ra để hù nhau, đã call margin thì PE có bằng 1 cũng bán. Hãy tập trung vào Liquidity và khấn cho Fed sẽ “chân cứng đá mềm”!

…. Quên mất một điều nữa ……. margin call thường là tạo đáy chữ V

P/s: Phần đầu của bài viết được trích từ Topic – 2008 trong blog Tiến Sỹ Giang Lê. Mọi người muốn có cái view tổng quan lại tình hình năm 2007-2008 thì nên đọc bài viết này http://kinhtetaichinh.blogspot.com/2008/12/2008.html

0 0 vote
Article Rating